१. 'वासना एव संसारः' — संसारको वास्तविक ठेगाना

साधारण मानिस सोच्छ— "संसार बाहिर छ। म घर, परिवार, पैसा छोडेर जङ्गल गयो भने संसारबाट मुक्त हुन्छु।"
तर अष्टावक्र नौऔं अध्यायको यस अन्तिम श्लोकमा क्रान्तिकारी सत्य घोषणा गर्नुहुन्छ:
"वासना एव संसारः" — संसार बाहिर होइन, तिम्रो मनभित्रको 'वासना' (सूक्ष्म चाहना) मा छ!

• यदि तपाईं जङ्गलमा जानुभयो, तर मनमा मिठो खाना, स्त्री वा प्रतिष्ठाको वासना बाँकी छ भने जङ्गल पनि संसार बन्छ।
• तर यदि मनबाट वासना हट्यो भने, तपाईं राजा भएर सुनको सिंहासनमा बसे पनि तपाईं संसारभन्दा बाहिर हुनुहुन्छ!

२. 'स्थितिरद्य यथा तथा' — जस्तो परिस्थिति छ त्यसमै मुक्ति

अष्टावक्र यहाँ अर्को अद्भुत शब्द प्रयोग गर्नुहुन्छ: "स्थितिरद्य यथा तथा"।

• 'अद्य' = आज, अहिले, यसै क्षण!
• 'यथा तथा' = जस्तो भए पनि (चाहे तपाईं धनी हुनुहोस् वा गरिब, स्वस्थ हुनुहोस् वा बिरामी, घरमा हुनुहोस् वा बाटोमा)।
  मुक्ति पाउनका लागि कुनै विशेष परिस्थिति, विशेष आसन वा विशेष ठाउँको प्रतीक्षा गर्नु पर्दैन।
  केवल मनबाट चाहनाको धुवाँ हटाइदिनुहोस्— अहिले, यहीँ, यसै क्षण तपाईं आफ्नै मुक्त स्वरूपमा स्थिर हुनुहुन्छ!

३. दैनिक जीवनमा वासना-मुक्तिको बाटो

दिनभरि मनलाई निगरानी गर्नुहोस्:

• के म कुनै वस्तु वा व्यक्तिको कल्पनामा भुलेर वासनाको जाल बुनिरहेको छु?
• देख्नासाथ मुस्कुराउनुहोस् र भन्नुहोस्— "यो वासना संसारको बीउ हो। मलाई यो चाहिँदैन। म अहिले नै आफ्नै पूर्णतामा तृप्त छु।"
• जब बीउ नै नष्ट हुन्छ, तब संसार रूपी रुख उम्रन पाउँदैन र नौऔं अध्यायको उपदेश पूर्ण हुन्छ।

मनन सूत्र:
"बाहिरी संसार त्याग्नु पर्दैन, भित्री वासना त्यागे पुग्छ; जहाँ चाहना छैन, त्यहाँ अहिले र यहीँ परम मोक्ष छ।"