अष्टावक्र गीता
महर्षि अष्टावक्र र मिथिला नरेश राजा जनक बीचको अमर संवाद
केवलाद्वैत वेदान्त दर्शनको सर्वोच्च ग्रन्थ
"न पृथ्वी न जलं नाग्निर्न वायुर्द्यौर्न वा भवान् ।
एषां साक्षिणमात्मानं चिद्रूपं विद्धि मुक्तये ॥"
तिमी न पृथ्वी हौ, न जल, न अग्नि, न वायु, न त आकाश नै। तिमी त यी सबैको साक्षी विशुद्ध चेतना हौ— यसैलाई मुक्ति जान।
अष्टावक्र दर्शनका तीन स्तम्भ
राजा जनकका तीन मौलिक प्रश्न र सद्गुरु अष्टावक्रको प्रत्यक्ष समाधान
ज्ञानम् (Knowledge)
तिमी न शरीर हौ, न मन। तिमी त संसार र विचारका सबै उतारचढावलाई हेर्ने असंग, निर्मल र सर्वव्यापी साक्षी चेतना हौ।
मुक्तिः (Instant Freedom)
मुक्ति कुनै भविष्यमा पाउने फल होइन। तिमी कहिल्यै बाँधिएकै छैनौ; केवल अहङ्कार र शरीरप्रतिको भ्रम त्याग्नासाथ तिमी अहिले यसै क्षण पूर्ण मुक्त छौ।
वैराग्यम् (Dispassion)
क्षणिक सांसारिक विषय-भोगहरूलाई विष समान त्यागेर क्षमा, सरलता, दया, सन्तोष र सत्यरूपी अमृतको नित्य पान गर्नु नै सच्चा वैराग्य हो।
सम्पूर्ण २० अध्यायहरू
प्रत्येक अध्यायको सार र उपलब्ध श्लोकहरू
आत्मसाक्षात्कारोपदेशः
आत्मसाक्षात्कारको उपदेश
Instruction on Self-Realization
राजा जनकका तीन मौलिक प्रश्नहरू (ज्ञान, मुक्ति र वैराग्य) र अष्टावक्रद्वारा साक्षी भावको प्रत्यक्ष उद्घोष।
अध्याय पढ्नुहोस्आत्मविस्मयोल्लासः
आत्म-विस्मय र आनन्दको उल्लास
The Joy of Self-Realization
राजा जनकद्वारा आत्म-साक्षात्कार पश्चात् अद्वितीय चेतनाको अनुभव र विस्मयको प्रकटीकरण।
अध्याय पढ्नुहोस्आत्मज्ञानपरीक्षा
आत्मज्ञानीको परीक्षा
Test of Spiritual Knowledge
अष्टावक्रद्वारा यदि आत्मबोध भएको छ भने संसारी विषयप्रति आसक्ति किन भनी गरिएको कसी परीक्षण।
अध्याय पढ्नुहोस्ज्ञानानुकीर्तनम्
आत्मज्ञानीको महिमा
Glory of the Knower
सत्यलाई जानेको व्यक्तिको अनुपम स्थिति र सांसारिक सुख-दुःखभन्दा परको स्थितिको प्रशंसा।
अध्याय पढ्नुहोस्चित्तलयोपायः
चित्त लीन हुने चार उपाय
Dissolution of Consciousness
आत्मा निर्लेप, शुद्ध र निराकार छ भन्ने बोधद्वारा चित्तलाई शान्त र लीन बनाउने उपदेश।
अध्याय पढ्नुहोस्ज्ञानस्वरूपम्
ज्ञानको वास्तविक स्वरूप
The True Nature of Knowledge
आकाश जस्तै सर्वव्यापी र अनन्त आत्माको पहिचान।
अध्याय पढ्नुहोस्शान्तानुभवः
परम शान्तिको प्रत्यक्ष अनुभव
Direct Experience of Peace
जनकद्वारा आफू नै अनन्त महासागर भएको र संसार तरंग मात्र भएको स्वीकारोक्ति।
अध्याय पढ्नुहोस्बन्धनमोक्षलक्षणम्
बन्धन र मोक्षको परिभाषा
Bondage and Liberation
मनको चाहना र आसक्ति नै बन्धन हो, अनि ती सबैबाट मुक्ति नै परम मोक्ष हो।
अध्याय पढ्नुहोस्निर्वेदवर्णनम्
निर्वेद र उदासीनता
Dispassion and Indifference
द्वन्द्व, कर्म, र संशयहरूको निवृत्ति तथा शान्तिको मार्ग।
अध्याय पढ्नुहोस्वैराग्योपदेशः
वैराग्य र वासनात्याग
Instruction on Dispassion
काम, क्रोध र भोगहरूको निस्सारता बुझेर शान्ति प्राप्त गर्ने प्रेरणा।
अध्याय पढ्नुहोस्प्रारब्धशान्तिः
प्रारब्ध र आत्मशान्ति
Peace Beyond Destiny
सृष्टिको स्वभाव र प्रारब्धलाई बुझेर चिन्तामुक्त हुने कला।
अध्याय पढ्नुहोस्आत्मानुभवस्थितिः
आत्मानुभव र मौन स्थिति
Abiding in the Self
कर्म, संकल्प र ध्यान समेत त्यागेर सहज मौनमा स्थिर हुने जनकको अनुभव।
अध्याय पढ्नुहोस्परमानन्दप्राप्तिः
परमानन्दको स्थिति
Supreme Bliss
आत्मामा स्थित पुरुषका लागि कुनै नियम वा बन्धन बाँकी नरहने घोषणा।
अध्याय पढ्नुहोस्शान्तिबोधः
सहज शान्ति
Effortless Tranquility
प्रकृति र आत्माको भेद बुझेर पूर्ण शान्तिमा विश्राम।
अध्याय पढ्नुहोस्तत्त्वोपदेशः
तत्त्वज्ञानको उपदेश
Knowledge of Reality
अष्टावक्रद्वारा चैतन्य र आत्मतत्त्वको विस्तृत एवं स्पष्ट रहस्योद्घाटन।
अध्याय पढ्नुहोस्विशेषोपदेशः
विशेष आत्म-उपदेश
Special Instruction
बाहिरी शास्त्र वा गुरु चर्चा भन्दा आन्तरिक मौन नै सर्वोपरि भएको उद्घोष।
अध्याय पढ्नुहोस्ज्ञानीस्वभावः
आत्मज्ञानीको स्वभाव
The Nature of the Knower
संसारमा रहेर पनि जलमा कमलको पात जस्तै निर्लिप्त ज्ञानीको जीवन।
अध्याय पढ्नुहोस्शान्तिशतकम्
शान्ति र जीवनमुक्ति (१०० श्लोक)
Hundred Verses on Peace (The Heart of Gita)
अष्टावक्र गीताको सबैभन्दा गहिरो अध्याय, जसमा जीवनमुक्तको अन्तिम रहस्य खोलिएको छ।
अध्याय पढ्नुहोस्आत्मविश्रामः
आत्म-विश्राम र तृप्ति
Resting in the Self
जनकद्वारा सबै द्वैत मेटिएर केवल आफ्नो विशुद्ध अस्तित्वको अनुभव।
अध्याय पढ्नुहोस्विदेहमुक्तिः
पूर्ण विदेहमुक्ति
Complete Freedom Beyond Form
न मोक्ष छ, न बन्धन, न साधक, न सिद्ध— केवल एकमात्र ब्रह्म सत्य हो।
अध्याय पढ्नुहोस्