१. कर्म र ज्ञानको मूलभूत भिन्नता

वेदान्त दर्शनको यो आधारभूत नियम हो:

• कर्मसाध्य वस्तु अनित्य हुन्छ: यदि तपस्या, मन्त्र वा अभ्यास गरेर मोक्ष बनाउन सकिन्थ्यो भने, त्यो मोक्ष पनि एकदिन समाप्त हुनेथियो (जस्तै स्वर्गको भोग सकिएपछि फेरि मत्र्यलोकमा खस्नुपर्छ)।
• ज्ञानसाध्य वस्तु नित्य हुन्छ: अन्धकारलाई हटाउन लाठीले हिर्काउनु पर्दैन; केवल एउटा सानो बत्ती बाल्नु पर्छ। बत्ती बाल्नासाथ हजारौं वर्ष पुरानो अन्धकार एक सेकेन्डमै हराउँछ।

अष्टावक्र भन्नुहुन्छ: अज्ञानी मानिस 'अभ्यासरूपिणा कर्मणा' अर्थात् ध्यान, जप र आसनको कसरत गरेर मुक्ति पाउन खोज्छ। तर ती सबै क्रियाहरू शरीर र मनको तहमा हुन्छन्, आत्मा त ती सबैभन्दा पर छ।

२. 'धन्यो विज्ञानमात्रेण मुक्तस्तिष्ठत्यविक्रियः'

• धन्यः: संसारमा ती विरला महापुरुषहरू मात्र धन्य हुन् जसलाई गुरुको कृपा र आफ्नै सूक्ष्म विवेकले यो कुरा स्पष्ट हुन्छ।
• विज्ञानमात्रेण: केवल यथार्थ बोध— 'म कर्ता होइन, म त साक्षी हुँ।' यो बोध हुनासाथ कुनै क्रिया बाँकी रहँदैन।
• अविक्रियः: ऊ निर्विकार रहन्छ। उसका शरीरमा श्वास चल्छ, आँखाले देख्छ, तर उसको आत्मामा न कुनै हलचल हुन्छ, न विकार।

३. साधकका लागि जीवनोपयोगी पाठ

• अभ्यासलाई ज्ञानको विकल्प नबनाउनुहोस्। अभ्यासले मनलाई शान्त बनाउन मद्दत गर्छ, तर मुक्ति केवल आत्मबोधबाट मात्र हुन्छ।
• 'मैले धेरै साधना गरें' भन्ने साधनाको अहंकारबाट मुक्त हुनुहोस्।
• आफ्नो स्वरूपलाई अहिले नै सिद्ध र पूर्ण अनुभव गर्नुहोस्; भविष्यमा केही बन्ने तृष्णा नै बन्धन हो।

मनन सूत्र:
"कर्मले मलाई बाँध्न पनि सक्दैन, मुक्त गर्न पनि सक्दैन; म त केवल सत्यलाई जान्ने बित्तिकै नित्यमुक्त अविकारी आत्मस्वरूप हुँ।"