अष्टावक्र उवाच
सद्गुरु अष्टावक्र
श्लोक 72
स्फुरतोऽनन्तरूपेण प्रकृतिं च न पश्यतः। क्व बन्धः क्व च वा मोक्षः क्व हर्षः क्व विषादता॥ ७२॥
sphurato'nantarūpeṇa prakṛtiṃ ca na paśyataḥ | kva bandhaḥ kva ca vā mokṣaḥ kva harṣaḥ kva viṣādatā || 72 ||
नेपाली भावार्थ
जो स्वयं अनन्त रूपले सर्वत्र प्रकाशित भइरहेको छ र जसले प्रकृति (संसार) लाई आफूभन्दा भिन्न देख्दै देख्दैन, त्यस ज्ञानी महापुरुषका लागि बन्धन कहाँ? मोक्ष कहाँ? हर्ष कहाँ? र विषाद (शोक) नै वा कहाँ?
English Translation
For one who shines forth in infinite forms and perceives no independent nature (prakriti) outside himself, where is bondage? Where is liberation? Where is joy? And where is despondency?
सार संक्षेप: जसले सारा ब्रह्माण्डमा केवल आफ्नै आत्माको अनन्त विस्तार देख्छ, उसका लागि बन्धन र मोक्ष दुवै समाप्त हुन्छन्। जब आफूबाहेक दोस्रो कोही छँदै छैन भने कसले कसलाई बाँध्ने, र कसका लागि खुशी वा शोक मनाउने?
१. अनन्तरूपेण स्फुरतः: आत्म-विस्तारको बोध
साधारण मानिस आफूलाई पाँच फिटको शरीरमा सीमित ठान्दछ:
२. बन्ध, मोक्ष, हर्ष र विषादको अन्त्य
जब अद्वैत सिद्ध हुन्छ, तब सबै द्वन्द्वहरू एकैसाथ मेटिन्छन्:
३. साधकका लागि समताको दृष्टि