जनक उवाच
महाराजा जनक
श्लोक 2
क्व धर्मः क्व च वा कामः क्व चार्थः क्व विवेकता। क्व द्वैतं क्व च वाऽद्वैतं स्वमहिम्नि स्थितस्य मे॥ २॥
kva dharmo kva ca vā kāmaḥ kva cārthaḥ kva vivekatā | kva dvaitaṃ kva ca vā'dvaitaṃ svamahimni sthitasya me || 2 ||
नेपाली भावार्थ
आफ्नै अनन्त आत्म-महिमामा दृढतापूर्वक प्रतिष्ठित भएको मेरो लागि— कहाँ छ धर्म? कहाँ छ अर्थ? कहाँ छ काम? र कहाँ छ विवेक? यहाँसम्म कि द्वैत कहाँ छ, र 'अद्वैत' भन्ने बौद्धिक सिद्धान्त नै वा कहाँ बाँकी छ?
English Translation
For me, established in my own supreme glory, where is righteousness (dharma)? Where is desire (kama)? Where is wealth (artha)? Where is discrimination? Where is duality, and where indeed is non-duality?
सार संक्षेप: जसले आफ्नो आत्माको अनन्त महिमालाई प्रत्यक्ष अनुभव गर्यो, उसका लागि संसारका चारै पुरुषार्थ (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) अर्थहीन हुन्छन्। यहाँसम्म कि 'अद्वैत' को सिद्धान्त पनि हराउँछ, किनकि सिद्धान्त मनको हुन्छ तर आत्मा त स्वयं सत्य हो।
१. 'स्वमहिम्नि स्थितस्य मे' — अध्याय १९ को महा-मन्त्र
यस अध्यायका लगभग सबै श्लोकहरूमा राजा जनक एउटै दिव्य मन्त्र दोहोर्याउनुहुन्छ: 'स्वमहिम्नि स्थितस्य मे' (आफ्नै महिमामा स्थित भएको मेरो लागि)।
२. पुरुषार्थ र अद्वैतको सीमा पार
जनक यहाँ सनातन परम्पराका आधारभूत स्तम्भहरूलाई पनि पार गर्नुहुन्छ:
३. साधकका लागि मनन