१. उपनिषद् र गीताको महा-दर्शन

यो श्लोक ईशावास्योपनिषद् (श्लोक ६) र श्रीमद्भगवद्गीता (६.२९) को अमर घोषणासँग हुबहु मिल्दछ:

"यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति। सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न विजुगुप्सते॥"

अष्टावक्र यहाँ साधकको दृष्टि बदलिदिनुहुन्छ:

1. सर्वभूतेषु चात्मानम्: रुख, बिरुवा, कमिला, हात्ती, शत्रु, मित्र— यी सबैमा एउटै जीवन-तत्त्व (चेतना) स्पन्दित भइरहेको छ।
2. सर्वभूतानि चात्मनि: सारा ब्रह्माण्ड बाहिर कतै छैन; यो त मेरै अनन्त चेतनाको आकाशभित्र एउटा सानो सपना जस्तै तैरिरहेको छ।

२. 'निरहङ्कारो निर्ममः' — दुई पर्खालको पतन

मानिसलाई संसारसँग जुधाउने दुईवटा मात्र पर्खाल छन्:

• अहंकार ('म'): "म अरूभन्दा धनी छु, म अरूभन्दा जान्ने छु।"
• ममता ('मेरो'): "यो मेरो घर हो, यो मेरो सन्तान हो, यो मेरो विचार हो।"

जब मानिसले देख्यो कि सबै म नै हुँ:

• तब कसलाई होच्याउने? (अहङ्कार सकियो)।
• तब केसँग मात्र टाँसिने? (ममता सकियो)।

३. सच्चा सुखको उदय: 'सुखी भव'

जब 'म' र 'मेरो' को संकीर्ण कारागार भत्किन्छ, तब मानिस सानो कुवाको भ्यागुतोबाट अनन्त महासागर बन्दछ।
त्यहाँ कुनै ईर्ष्या हुँदैन, कुनै प्रतिस्पर्धा हुँदैन, कुनै डर हुँदैन।
केवल असीम प्रेम र 'सुखी भव' को दिव्य आनन्द बाँकी रहन्छ।

मनन सूत्र:
"सबैमा म छु र ममा सबै छन्— यो बोध हुनासाथ संसारको सबै द्वन्द्व मेटिएर अखण्ड आनन्द प्राप्त हुन्छ।"