अष्टावक्र उवाच
सद्गुरु अष्टावक्र
श्लोक 59
सुखमास्ते सुखं शेते सुखमायाति याति च। सुखं वक्ति सुखं भुङ्क्ते व्यवहारेऽपि शान्तधीः॥ ५९॥
sukhamāste sukhaṃ śete sukhamāyāti yāti ca | sukhaṃ vakti sukhaṃ bhuṅkte vyavahāre'pi śāntadhīḥ || 59 ||
नेपाली भावार्थ
शान्त बुद्धि भएको आत्मज्ञानी पुरुष सुखपूर्वक बस्छ, सुखपूर्वक सुत्छ, आनन्दपूर्वक आउँछ र जान्छ, सुखपूर्वक बोल्छ र सुखपूर्वक नै खान्छ— सांसारिक व्यवहारका सबै गतिविधिहरू गर्दा पनि ऊ सधैं परमानन्द र शान्तिमै अवस्थित रहन्छ।
English Translation
The sage of tranquil intellect sits at ease, sleeps at ease, comes and goes at ease, speaks at ease, and eats at ease—even amid worldly interactions, he ever abides in serene bliss.
सार संक्षेप: आत्मज्ञान कुनै बोझिलो तपस्या होइन, यो त जीवनको हरेक क्षणमा परमानन्द अनुभव गर्ने सहज कला हो। ज्ञानीको उठ्नु, बस्नु, खानु, सुत्नु र बोल्नु— सबै क्रियाहरू स्वतः आनन्दमय बन्दछन्।
१. 'सुखम्' को षट्पदी लीला: जीवन नै उत्सव
अष्टावक्रले यस श्लोकमा छ पटक 'सुखम्' शब्द प्रयोग गरेर जीवनमुक्त महापुरुषको दैनिकीको अनुपम सौन्दर्य दर्शाउनुभएको छ:
२. सांसारिक सुख र आत्मिक सुखको भेद
साधारण मानिसको सुख वस्तुमा अडिएको हुन्छ:
तर ज्ञानीको सुख वस्तुबाट आउँदैन; उसको सुख उसको आफ्नै भित्री आत्माको अमृत हो। ऊ जहाँ जान्छ, त्यो अमृत पोखिन्छ। ऊ परिस्थितिको भिखारी होइन, ऊ त परिस्थितिलाई नै आनन्दित बनाउने परमानन्दको मुहान हो।
३. दैनिक जीवनमा 'सुखम्' को प्रयोग