जनक उवाच
आत्मज्ञानी जनक
श्लोक 13
अहो अहं नमो मह्यं दक्षो नास्तीह मत्समः। असंस्पृश्य शरीरेण येन विश्वं चिरं धृतम्॥ १३ ॥
aho ahaṁ namo mahyaṁ dakṣo nāstīha matsamaḥ | asaṁspṛśya śarīreṇa yena viśvaṁ ciraṁ dhṛtam || 13 ||
नेपाली भावार्थ
अहो! कस्तो आश्चर्य, म आफ्नै स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु! यस सम्पूर्ण संसारमा म जत्तिको कुशल र समर्थ अरू कोही छैन; जसले शरीरले रत्तिभर नछोइकन पनि यो सारा ब्रह्माण्डलाई अनन्त कालदेखि आफूभित्र धारण गरिरहेको छ!
English Translation
Oh, wonder of wonders! Salutations to myself! There is none in this world as skillful as I, who have sustained this entire cosmos eternally without even touching it with a physical body!
सार संक्षेप: जसरी सिनेमाको पर्दाले रगत, आगो वा पानीलाई नछोईकन सम्पूर्ण चलचित्रलाई थामिरहन्छ, त्यसरी नै शुद्ध आत्माले संसारका सुख-दुःखलाई स्पर्श नगरी सारा सृष्टिलाई सम्हालिरहेको छ।
१. 'दक्षो नास्तीह मत्समः' — आत्म-कौशलको सर्वोच्च अभिव्यक्ति
कुनै पनि शिल्पकार वा इन्जिनियरलाई कुनै वस्तु सम्हाल्न वा अड्याउन भौतिक हात वा यन्त्र चाहिन्छ। गह्रुङ्गो भारी बोक्न काँध दुख्छ।
तर आत्माको कौशलता हेरौं:
२. असंस्पृश्य भाव (The Untouched Sustainer)
आत्मा संसारमा छ तर संसारबाट पूर्णतः असंग (निर्मल) छ:
त्यस्तै, तिमी भित्रको चैतन्यले संसारका सम्पूर्ण पाप र पुण्य, सुख र दुःखलाई आधार दिएको छ, तर ती कुनैले पनि आत्मालाई स्पर्श गर्न सक्दैनन्।
३. दैनिक जीवनमा सान्दर्भिकता
जीवनमा अनेक प्रकारका जिम्मेवारी र कर्तव्यहरू आइपर्छन्। जब मानिसले "मैले यो सबै भारी बोक्नुपरेको छ" भनी अहंकार गर्छ, तब ऊ तनाव र चिन्ताले थिचिन पुग्छ।
तर जब उसले बुझ्छ— "सबै कुरा आत्माको चेतनामा सहजै घटित भइरहेको छ, म त केवल साक्षी हुँ," तब सबै भारी हराउँछ र जीवन हल्का, आनन्दमय बन्दछ।