जनक उवाच
महाराजा जनक
श्लोक 7
क्व सृष्टिः क्व च संहारः क्व साध्यं क्व च साधनम्। क्व साधकः क्व सिद्धिर्वा स्वस्वरूपेऽहमद्वये॥ ७॥
kva sṛṣṭiḥ kva ca saṃhāraḥ kva sādhyaṃ kva ca sādhanam | kva sādhakaḥ kva siddhir vā svasvarūpe 'ham advaye || 7 ||
नेपाली भावार्थ
राजा जनक भन्नुहुन्छ: आफ्नो अद्वितीय र भेदरहित आत्मस्वरूपमा स्थित भएको मेरा लागि— कहाँ छ सृष्टि र कहाँ छ प्रलय? कहाँ छ साध्य (लक्ष्य) र कहाँ छ साधन (उपाय)? कहाँ छ साधक र कहाँ नै वा छ सिद्धि (उपलब्धि)?
English Translation
King Janaka said: In my own essential non-dual nature where I abide alone—where is creation, and where is cosmic dissolution? Where is the spiritual goal, and where is the means? Where is the spiritual aspirant, and where indeed is perfection or attainment?
सार संक्षेप: सृष्टि र प्रलय, साधन र साध्य, साधक र सिद्धि— यी सबै समय र द्वैतका त्रिपुटीहरू हुन्। अद्वैत आत्मस्वरूपमा कहिल्यै केही जन्मेकै छैन (अजातवाद), त्यसैले न कुनै साधनको आवश्यकता छ, न कुनै बाह्य सिद्धिको खोजी।
१. सृष्टि र संहारको विसर्जन (अजातवादको दर्शन)
गौडपादाचार्यको माण्डूक्य कारिका र अष्टावक्र गीताको सर्वोच्च रहस्य हो अजातवाद (No-Origination):
२. 'साधक-साधन-साध्य' त्रिपुटीको विलाप
साधनाको मार्गमा तीन कुरा अनिवार्य मानिन्छन्:
तर जनक घोषणा गर्नुहुन्छ कि यो त्रिपुटी पनि मनको स्तरमा मात्र सत्य थियो।
३. सिद्धि (Attainment) को भ्रामक तृष्णा