१. तेह्रौं अध्यायको उपसंहार: संसारको अनित्यताको दर्शन

तेह्रौं अध्यायको यस अन्तिम श्लोकमा राजा जनकले संसारको प्रकृतिको गहिरो वैज्ञानिक र आध्यात्मिक निचोड प्रस्तुत गर्नुहुन्छ:

• 'भावेष्वालोक्य भूरिशः': संसारका कुनै पनि वस्तु, सम्बन्ध वा घटनालाई पटक-पटक जाँचेर हेर्दा के पाइन्छ?
• 'सुखादिरूपनियमम्': जुन कुराले आज सुख दिन्छ, भोलि त्यसैले दुःख दिन्छ।
  • मिठाई खाँदा सुरुमा सुख हुन्छ, धेरै खाँदा रोग लाग्छ।
  • नयाँ कपडा किन्दा सुरुमा हर्ष हुन्छ, पुरानो हुँदा वा च्यातिँदा दुःख हुन्छ।
  • पद पाउँदा सम्मान हुन्छ, पद जाँदा अपमान हुन्छ।

संसारको कुनै पनि वस्तुमा स्थायी, अविनाशी सुख छँदै छैन!

२. 'शुभाशुभे विहाय' — शुभ र अशुभभन्दा पर

साधारण मानिस सधैँ अलमलिन्छ:

• "यो मेरो लागि शुभ भयो, त्यो अशुभ भयो।"
• "यो राम्रो साइत हो, त्यो नराम्रो साइत हो।"

तर राजा जनक जान्नुहुन्छ:

• आत्माका लागि कुनै पनि कुरा न शुभ छ, न अशुभ।
• आत्मा त घाम जस्तै हो, जसले मन्दिरलाई पनि उज्यालो दिन्छ र फोहोरको थुप्रोलाई पनि उज्यालो दिन्छ।
  घाम न मन्दिरले गर्दा पवित्र हुन्छ, न फोहोरले गर्दा बिटुलो हुन्छ।

३. 'अहमासे यथासुखम्' — पूर्ण स्वतन्त्रता

सबै बाहिरी नियम, शुभ-अशुभका भय, र त्याग-ग्रहणका बन्धनहरू मेटिएपछि जनक कहाँ पुग्नुभयो?
उहाँ आफ्नै सच्चिदानन्द आत्मा मा पुग्नुभयो।
अब उहाँलाई कुनै डर छैन, कुनै हतार छैन, कुनै पश्चात्ताप छैन।
उहाँ केवल 'यथासुखम्' — परम आनन्दमा सदा-सदाका लागि प्रतिष्ठित हुनुहुन्छ।

मनन सूत्र:
"सुख र दुःख परिस्थिति अनुसार बदलिन्छन्; शुभ र अशुभ मनका विचार हुन्। यी सबैलाई साक्षी भएर हेर्नु र आफ्नै अनन्त आनन्दमा विश्राम लिनु नै जीवनमुक्ति हो।"