१. सुन र गहनाको प्रसिद्ध वेदान्त दृष्टान्त

अष्टावक्र यहाँ उपनिषद्को सबैभन्दा प्रिय र प्रत्यक्ष उदाहरण दिनुहुन्छ:

• एउटा सुनको टुक्राबाट कालिगढले के बनाउँछ?
  • हातमा लगाउने बाला (कटक)
  • पाखुरामा लगाउने बाजुबन्द (अङ्गद)
  • खुट्टामा लगाउने पायल (नूपुर)

अब बाहिरबाट हेर्दा:

• नाम फरक छ (बाला, बाजुबन्द, पायल)।
• रूप फरक छ (गोलो, लामो, सानो)।
• प्रयोग फरक छ (हात, पाखुरा, खुट्टा)।
  तर यदि सुन पगालिदियो भने के बाँकी रहन्छ?
  केवल सुन! शतप्रतिशत शुद्ध सुन!

२. 'यत्त्वं पश्यसि तत्रैकस्त्वमेव' — सर्वत्र आफ्नै दर्शन

त्यसैगरी:

• बाहिर देखिने मानिस, रुख, हिमाल, जनावर, सूर्य, चन्द्रमा— यी सबै नाम र रूप मात्र हुन्।
• यी सबैको भित्र जुन अस्तित्व र चेतना छ, त्यो 'त्वमेव' — साक्षात् तिम्रो आत्मा नै हो!

जब आत्मज्ञानीले संसारलाई हेर्छ:

• उसले शत्रु वा मित्र देख्दैन; उसले आफ्नै आत्मालाई विभिन्न भेषमा देख्छ।
• जसरी एउटै अभिनेता नाटकमा कहिले राजा, कहिले भिखारी, कहिले डाँकु बनेर आउँछ तर पर्दा पछाडि उही एउटै साथी हुन्छ।

३. अद्वैतको आनन्द

जब तपाईंले सबैमा सुन (आफ्नो आत्मा) देख्नुहुन्छ:

• तब कुनै गहनासँग घृणा हुँदैन।
• न बालासँग राग हुन्छ, न पायलसँग द्वेष।
  सबै कुरा आफ्नै खेल लाग्न थाल्दछ।

मनन सूत्र:
"बाला र पायल केवल सुन हुन्; सारा ब्रह्माण्ड केवल मेरी आत्मा हो। म बाहेक यहाँ दोस्रो केही छँदै छैन।"