अष्टावक्र उवाच
सद्गुरु अष्टावक्र
श्लोक 61
निवृत्तिरपि मूढस्य प्रवृत्तिरुपजायते। प्रवृत्तिरपि धीरस्य निवृत्तिफलभागिनी॥ ६१॥
nivṛttirapi mūḍhasya pravṛttirupajāyate | pravṛttirapi dhīrasya nivṛttiphalabhāginī || 61 ||
नेपाली भावार्थ
अज्ञानी मानिसको बाहिरी संन्यास वा त्याग (निवृत्ति) पनि भित्रभित्रै नयाँ कर्म र बन्धनको प्रवृत्ति बन्न पुग्छ; तर ज्ञानी महापुरुषको बाहिरी कर्म र सक्रियता (प्रवृत्ति) पनि परम संन्यास र मुक्तिको फल दिने हुन्छ।
English Translation
Even the renunciation of an ignorant person turns into active entanglement; whereas even the worldly engagement of the steadfast sage yields the serene fruit of complete renunciation.
सार संक्षेप: त्याग र भोग कपडा वा स्थानको खेल होइन, मनको खेल हो। अज्ञानी जंगलमा भाग्दा पनि भित्र वासनाको शहर बसाउँछ, तर ज्ञानी बजारको भीडमा काम गर्दा पनि भित्रबाट पूर्ण संन्यासी रहन्छ।
१. अज्ञानीको निवृत्ति किन प्रवृत्ति बन्छ?
धेरै मानिसहरू संसार, परिवार र कामबाट वाक्क भएर संन्यास लिन्छन्:
२. ज्ञानीको प्रवृत्ति किन निवृत्ति-फल दिन्छ?
यसको ठ्याक्कै उल्टो, आत्मज्ञानी पुरुष:
३. दैनिक जीवनमा व्यावहारिक दृष्टि