अष्टावक्र उवाच
ब्रह्मज्ञानी सद्गुरु
श्लोक 13
कूटस्थं बोधमद्वैतमात्मानं परिभावय। आभासोऽहं भ्रमं मुक्त्वा भावं बाह्यमथान्तरम्॥ १३ ॥
kūṭasthaṁ bodham advaitam ātmānaṁ paribhāvaya | ābhāso'haṁ bhramaṁ muktvā bhāvaṁ bāhyam athāntaram || 13 ||
नेपाली भावार्थ
‘म शरीर वा मनको आभास (प्रतिबिम्ब) मात्र हुँ’ भन्ने भ्रमलाई त्यागेर बाहिरी र भित्री सम्पूर्ण सांसारिक भावहरूलाई छोडिदेऊ। अनि आफूलाई कूटस्थ (अविनाशी/अचल), विशुद्ध बोधस्वरूप र अद्वैत आत्माका रूपमा निरन्तर मनन (साक्षात्कार) गर।
English Translation
Giving up the delusion that 'I am a limited reflection,' abandon all external and internal notions. Meditate on your Self as immutable, pure consciousness, and non-dual.
सार संक्षेप: बाहिरी संसार र भित्री मन दुवै परिवर्तनशील आभास हुन्; यी दुवैलाई त्यागेर आफ्नै अपरिवर्तनशील कूटस्थ चेतनामा स्थिर हुनु नै साँचो ध्यान हो।
१. 'कूटस्थ' को अर्थ के हो?
वेदान्तमा 'कूटस्थ' (Kutastha) शब्द अत्यन्त महत्वपूर्ण छ।
२. 'आभासोऽहं भ्रमं मुक्त्वा' - म प्रतिबिम्ब होइन
'आभास' भनेको ऐनामा देखिने प्रतिविम्ब वा पानीमा देखिने सूर्यको छायाँ हो।
३. बाह्य र आन्तरिक भावहरूको विसर्जन
यी दुवै परिवर्तनशील दृश्यहरू हुन्। जब तिमी यी दुवैबाट आफ्नो ध्यान हटाएर स्वयं हेर्नेवाला 'द्रष्टा' (बोध) मा विश्राम गर्छौ, तब तिमीलाई आफ्नो शाश्वत स्वरूपको साक्षात्कार हुन्छ।