१. 'कृताकृते च द्वन्द्वानि' — कहिल्यै नसकिने कामको चक्कर

नौऔं अध्यायमा सद्गुरु अष्टावक्रले सांसारिक कर्तव्यहरूको कहिल्यै नटुङ्गिने चक्रव्यूहमाथि कडा प्रहार गर्नुहुन्छ।

हामी सधैं के सोच्छौं?

• "अहिले पढाइ सकियोस्, त्यसपछि म शान्त हुनेछु।"
• "जागिर मिलोस्, बिहे होस्, घर बनोस्, बच्चाहरू हुर्कियून्... त्यसपछि म आनन्दले ध्यान गर्नेछु।"
  तर के ती कामहरू कहिल्यै सकिएका छन्?
  अष्टावक्र सोध्नुहुन्छ: "कदा शान्तानि कस्य वा?" (आजसम्म कसका कामहरू सकिएका छन्?)
  राजा-महाराजाहरू साम्राज्य विस्तार गर्दागर्दै मरे, वैज्ञानिकहरू नयाँ खोज गर्दागर्दै बिते, संसारी मानिसहरू घरको चुलो सम्हाल्दासम्हाल्दै चितामा पुगे!
  काम कहिल्यै सकिँदैन; मानिस सकिन्छ!

२. 'अव्रती' हुनुको गहन अर्थ

परम्परागत धर्मले भन्छ— "यो व्रत बस, त्यो नियम पालना गर, यति पटक जप गर।"
तर अष्टावक्र भन्नुहुन्छ: "भव त्यागपरोऽव्रती"।

• कठोर व्रत र हठले मनमा झन् अहङ्कार जन्माउँछ— "मैले यति ठूलो तपस्या गरेँ!"
• 'अव्रती' हुनु भनेको छाडा हुनु होइन; यसको अर्थ हो— कुनै मानसिक हठ, नियमको बोझ र औपचारिकताभन्दा माथि उठेर परम सहज र स्वाभाविक हुनु।
• जब मानिसले बुझ्छ कि संसारका द्वन्द्वहरू नदीका छाल जस्तै हुन्, तब ऊ किनारमा बसेर नदी बगेको हेर्न थाल्छ; छाल गनेर बस्दैन।

३. दैनिक जीवनमा व्यावहारिक शान्ति

यदि तपाईं "सबै काम सकिएपछि ढुक्कले बस्छु" भन्ने सोचमा हुनुहुन्छ भने त्यो भ्रम हो।

• कामहरू चलिरहन्छन्। तर कामको बीचमै भित्री शान्ति रोज्नुहोस्।
• "कर्तव्यहरू बाहिरी शरीर र परिस्थितिका हुन्; मेरो आत्मा अहिले नै पूर्ण र अचल छ।"
• यो बोधले कामको तनाव तुरुन्तै हटाउँछ र मनलाई हलुका बनाउँछ।

मनन सूत्र:
"संसारका कामहरू कहिल्यै सकिँदैनन्; कामको चिन्ता छाड र यही पल आफ्नो मौन स्वरूपमा विश्राम लेऊ।"