अष्टावक्र उवाच
सद्गुरु अष्टावक्र
श्लोक 3
अहं स शुक्तिसङ्काशो रूप्यवद्विश्वविभ्रमः। इति ज्ञानं तथैतस्य न त्यागो न ग्रहो लयः॥ ३ ॥
ahaṁ sa śuktisaṅkāśo rūpyavad viśvavibhramaḥ | iti jñānaṁ tathaitasya na tyāgo na graho layaḥ || 3 ||
नेपाली भावार्थ
'म सिपी (सीप) जस्तै सत्य आधार हुँ र यो संसार सिपीमा टल्किएको झूटो चाँदी जस्तै केवल भ्रम मात्र हो'— यस्तो यथार्थ बोध हुनु नै ज्ञान हो। यसमा न त केही त्याग्नु छ, न केही समात्नु छ, र न त कुनै विलीन गर्नु नै छ!
English Translation
'I am like the real mother-of-pearl, and the world is like the illusory silver mistakenly perceived upon it'—realizing this is true knowledge. Here, there is neither renunciation, nor grasping, nor any dissolution!
सार संक्षेप: जब सिपीमा देखिएको चाँदी भ्रम हो भन्ने थाहा हुन्छ, तब न त्यो चाँदीलाई पकेटमा हाल्न सकिन्छ, न त्यसलाई फ्याँक्न सकिन्छ; किनकि त्यो कहिल्यै छँदै थिएन। त्यस्तै संसारको भ्रम जान्नासाथ सबै बन्धन स्वतः समाप्त हुन्छन्।
१. शुक्ति-रजत: भ्रमको स्वरूप (The Mother-of-Pearl and Silver)
वेदान्तमा यो दृष्टान्त धेरै गहिरो मानिन्छ:
समुद्र किनारमा एउटा सिपी लडिरहेको छ। घामको प्रकाश त्यसमा पर्दा त्यो चाँदी जस्तै चम्कन्छ।
त्यसैले अष्टावक्र भन्नुहुन्छ:
२. 'न त्यागो न ग्रहो लयः' — परम विश्राम
जुन साधकहरू दिनरात "मैले संसार त्याग्नुपर्छ" भनेर संन्यासको चिन्ता गर्छन्, उनीहरू अझै संसारलाई सत्य मानिरहेका हुन्छन्।
३. व्यावहारिक जीवनमा प्रयोग
जब संसारका कुनै वस्तु वा सम्बन्धले तपाईंलाई धेरै लोभ्याउँछ वा धेरै डराउँछ: