अष्टावक्र उवाच
सद्गुरु अष्टावक्र
श्लोक 56
सन्तुष्टोऽपि न सन्तुष्टः खिन्नोऽपि न च खिद्यते। तस्याश्चर्यदशां तां तां तादृशा एव जानते॥ ५६॥
santuṣṭo'pi na santuṣṭaḥ khinno'pi na ca khidyate | tasyāścaryadaśāṃ tāṃ tāṃ tādṛśā eva jānate || 56 ||
नेपाली भावार्थ
ज्ञानी पुरुष बाहिरबाट सन्तुष्ट झैं देखिए पनि ऊ सांसारिक रूपमा सन्तुष्ट हुँदैन (किनकि ऊ वस्तुको तृष्णाबाट पर छ), र बाहिरबाट दुःखी वा उदास देखिए तापनि ऊ भित्रबाट कहिल्यै दुःखी हुँदैन। उसको त्यस आश्चर्यजनक र रहस्यमय अवस्थालाई उसकै जस्तो आत्मज्ञानी महापुरुषले मात्र बुझ्न सक्दछ।
English Translation
Though appearing pleased, he is not pleased; though appearing sorrowful, he does not grieve. That wondrous and transcendent state of his can only be comprehended by those who are like him.
सार संक्षेप: मुक्त पुरुषको भित्री स्थिति बाहिरी आँखाले नाप्न सकिँदैन। ऊ हाँस्दा पनि भित्र साक्षी हुन्छ, रुँदा वा गम्भीर हुँदा पनि भित्र परमानन्दमा हुन्छ। उसको यो रहस्य केवल त्यस्तै मुक्त हृदयले मात्र बुझ्न सक्छ।
१. ज्ञानीको रहस्यमय द्वन्द्वरहित अवस्था
सांसारिक मानिसको सुख र दुःख परिस्थितिमा निर्भर हुन्छ:
तर ज्ञानीको अवस्था कस्तो अचम्मको छ:
२. 'तादृशा एव जानते' — साधुको मन साधुले मात्र चिन्छ
अष्टावक्र भन्नुहुन्छ: ज्ञानीको यो स्थिति 'आश्चर्यदशाम्' (अत्यन्त आश्चर्यजनक) छ।
३. साधकका लागि दृष्टि