१. आत्माका दश महा-लक्षणहरू

यो श्लोकमा अष्टावक्रले आत्माको स्वरूपलाई १० वटा दिव्य शब्दहरू मा सूत्रबद्ध गरिदिनुभएको छ। यी शब्दहरू केवल पढ्नका लागि होइनन्, आफ्नो हृदयमा मनन गर्नका लागि हुन्:

1. साक्षी (Witness): तिमी जीवनका सबै घटना, सुख र दुःखलाई केवल हेर्ने द्रष्टा हौ।
2. विभुः (All-pervading): तिमी शरीरको सानो कोठामा सीमित छैनौ, आकाश जस्तै सर्वत्र व्याप्त छौ।
3. पूर्णः (Complete / Perfect): तिमीमा केही कुराको कमी छैन। तिमीलाई केही पाएर पूर्ण हुनु छैन; तिमी आफैँमा परिपूर्ण छौ।
4. एकः (One): आत्मा दुई छैन, केवल एक अद्वितीय सत्ता छ।
5. मुक्तः (Free): तिमी कुनै बन्धनमा छैनौ, जन्मजात मुक्त छौ।
6. चित् (Consciousness): तिमी कुनै जड माटो वा हाड-छाला होइनौ, विशुद्ध ज्ञानस्वरूप हौ।
7. अक्रियः (Actionless): आत्मा कुनै कर्म गर्दैन; कर्महरू प्रकृतिका त्रिगुणले गर्छन्, आत्मा स्थिर रहन्छ।
8. असङ्गः (Unattached): तिमीलाई कुनै फोहोर वा दागले छुन सक्दैन।
9. निःस्पृहः (Desireless): जो पूर्ण छ, उसलाई कुनै इच्छा हुँदैन।
10. शान्तः (Tranquil): जहाँ कुनै द्वन्द्व छैन, त्यहाँ अनन्त मौन र परम शान्ति छ।

२. 'भ्रमात् संसारवान् इव' - संसारी जस्तो मात्र देखिएको हो

यदि आत्मा यति महान् र मुक्त छ भने हामी आफूलाई यति दुःखी किन अनुभव गर्छौँ?
अष्टावक्रले यसको उत्तर एउटै शब्दमा दिनुहुन्छ: 'भ्रमात्' (केवल भ्रमका कारण!) र 'इव' (जस्तो मात्र!)

• जसरी सिनेमाको पर्दामा आगलागीको दृश्य देखिँदा पर्दा जल्छ जस्तो लाग्छ, तर पर्दा एक रत्ति पनि तातो भएको हुँदैन।
• पानीको दृश्य देखिँदा पर्दा भिज्छ जस्तो लाग्छ, तर पर्दा सुक्खै रहन्छ।
• त्यसैगरी यो संसारको सुख-दुःख, जन्म-मृत्यु तिम्रो चेतनामा केवल एउटा चलचित्र जस्तै नाचिरहेको छ।
• भ्रमवश तिमीले सोच्यौ कि म जलिरहेको छु वा म मर्दैछु। तर सत्य के हो भने तिम्रो वास्तविक स्वरूपलाई संसारको कुनै घटनाले रत्तीभर पनि छुन सकेको छैन!

मनन योग्य विचार:
"तिमी रोगी भएँ भन्छौ, तर रोग शरीरमा छ; तिमी दुःखी भएँ भन्छौ, तर दुःख मनमा छ। यी दुवैलाई जान्ने तिमी सधैँ निरोगी, आनन्दमय र पूर्ण छौ। आफ्नो साक्षी स्वरूपलाई सम्झ।"