जनक उवाच
महाराजा जनक
श्लोक 6
क्व लोकं क्व मुमुक्षुर्वा क्व योगी ज्ञानवान्क्व वा। क्व बद्धः क्व च वा मुक्तः स्वस्वरूपेऽहमद्वये॥ ६॥
kva lokaṃ kva mumukṣur vā kva yogī jñānavān kva vā | kva baddhaḥ kva ca vā muktaḥ svasvarūpe 'ham advaye || 6 ||
नेपाली भावार्थ
राजा जनक भन्नुहुन्छ: आफ्नो अद्वितीय र भेदरहित आत्मस्वरूपमा स्थित भएको मेरा लागि— कहाँ छ संसार? कहाँ छ मोक्षको अभिलाषी मुमुक्षु? कहाँ छ योगी र कहाँ छ ज्ञानी? कहाँ छ बन्धनमा परेको जीव र कहाँ नै वा छ मुक्त पुरुष?
English Translation
King Janaka said: In my own essential non-dual nature where I alone abide without a second—where is the world? Where is the seeker of liberation? Where is the yogi, and where is the wise knower? Where is the bound soul, and where indeed is the liberated one?
सार संक्षेप: जहाँ केवल एउटै मात्र अद्वैत चेतना विद्यमान छ, त्यहाँ मुमुक्षु र योगी, ज्ञानी र अज्ञानी, बद्ध र मुक्त जस्ता भेदहरू रहनै सक्दैनन्। यी सबै पदवीहरू केवल अज्ञानको नाटकमा बाँडिएका पात्रहरू मात्र हुन्।
१. आध्यात्मिक अहंकार र उपाधिहरूको विसर्जन
अध्यात्मको यात्रामा साधक विभिन्न भूमिकाहरूबाट गुज्रिन्छ:
तर जनक यहाँ यी सबै आध्यात्मिक पहिचानहरूलाई पनि पर पन्छाउनुहुन्छ। किन?
२. बद्ध र मुक्तको द्वन्द्वको अन्त्य
३. 'स्वस्वरूपेऽहमद्वये'— अद्वैतको सिंहासन