अष्टावक्र उवाच
सद्गुरु अष्टावक्र
श्लोक 95
ज्ञः सचिन्तोऽपि निश्चिन्तः सेन्द्रियोऽपि निरिन्द्रियः। सबुद्धिरपि निर्बुद्धिः साहंकारोऽनहंकृतिः॥ ९५॥
jñaḥ sacinto'pi niścintaḥ sendriyo'pi nirindriyaḥ | sabuddhirapi nirbuddhiḥ sāhaṃkāro'nahaṃkṛtiḥ || 95 ||
नेपाली भावार्थ
आत्मज्ञानी पुरुष बाहिरबाट चिन्ता वा विचार गरिरहेको झैं देखिए पनि भित्रबाट पूर्णतः निश्चिन्त हुन्छ; इन्द्रियहरू चलाइरहेको देखिए पनि इन्द्रियरहित असङ्ग हुन्छ; बुद्धि प्रयोग गरिरहेको देखिए पनि बुद्धिका द्वन्द्वहरूबाट पर हुन्छ; र लोकव्यवहारमा 'म' भनेर बोल्दा पनि ऊ अहंकाररहित निष्कलंक रहन्छ।
English Translation
The knower of the Self is anxiety-free though appearing to ponder; beyond senses though possessing sense-organs; free from intellect though using mind; and utterly egoless though apparently speaking of 'I'.
सार संक्षेप: ज्ञानीको बाहिरी आचरण र भित्री स्थितिको यो सुन्दर समन्वय हो। ऊ संसारमा काम गर्दा साधारण मानिस झैं सोच्छ, बोल्छ, र व्यवहार गर्छ; तर उसको भित्र न चिन्ता छ, न इन्द्रियको बन्धन, न बुद्धिको अहंकार।
१. ज्ञानीको चारवटा अभूतपूर्व समन्वयहरू
अष्टावक्रले यस श्लोकमा जीवनमुक्तिको परम कला प्रस्तुत गर्नुभएको छ:
२. ऐना र प्रतिबिम्बको रहस्य
जसरी ऐनामा आगोको प्रतिबिम्ब पर्दा ऐना तात्दैन, र बरफको प्रतिबिम्ब पर्दा ऐना चिसो हुँदैन:
३. साधकका लागि व्यावहारिक मार्गदर्शन