अष्टावक्र उवाच
सद्गुरु अष्टावक्र
श्लोक 54
श्रोत्रियं देवतां तीर्थमङ्गनां भूपतिं प्रियम्। दृष्ट्वा संपूज्य धीरस्य न कापि हृदि वासना॥ ५४॥
śrotriyaṃ devatāṃ tīrthamaṅganāṃ bhūpatiṃ priyam | dṛṣṭvā saṃpūjya dhīrasya na kāpi hṛdi vāsanā || 54 ||
नेपाली भावार्थ
वेदका विद्वान्, मन्दिरका देवता, पवित्र तीर्थ, सुन्दरी स्त्री, शक्तिशाली राजा वा परम प्रिय मित्रलाई देखेर र उनीहरूको यथायोग्य आदर-सम्मान वा पूजा गरिसकेपछि पनि ज्ञानी पुरुषको हृदयमा कुनै प्रकारको वासना, लोभ, भय वा आसक्ति बाँकी रहँदैन।
English Translation
Having seen and duly honored a Vedic scholar, a celestial deity, a sacred pilgrimage, a beautiful woman, a mighty king, or a beloved friend, there arises not the slightest trace of craving or attachment in the heart of the steadfast sage.
सार संक्षेप: ज्ञानीले बाहिरी शिष्टाचार र सम्मान सबैलाई उचित रूपमा दिन्छ— देवतालाई पूजा गर्छ, विद्वानलाई आदर गर्छ, राजालाई सम्मान गर्छ। तर ती कसैप्रति पनि उसको भित्री मनमा कुनै मोह, लोभ वा वासनाको दाग बस्दैन।
१. सामाजिक शिष्टाचार र भित्री असङ्गता
साधारण मानिसको हृदय ऐना होइन, मैन (wax) जस्तै हुन्छ:
तर ज्ञानी पुरुषको हृदय ऐना जस्तै स्वच्छ हुन्छ:
२. पवित्र र अपवित्रको द्वैतबाट मुक्ति
अष्टावक्रले यस श्लोकमा एकातिर धार्मिक वस्तुहरू (विद्वान्, देवता, तीर्थ) राख्नुभएको छ भने अर्कातिर सांसारिक वस्तुहरू (स्त्री, राजा, मित्र) राख्नुभएको छ।
३. दैनिक जीवनमा निष्काम व्यवहार