अष्टावक्र उवाच
सद्गुरु अष्टावक्र
श्लोक 89
सर्वत्रानवधानस्य न किञ्चिद्वासना हृदि। मुक्तात्मनो वितृप्तस्य तुलना केन जायते॥ ८९॥
sarvatrānavadhānasya na kiñcidvāsanā hṛdi | muktātmano vitṛptasya tulanā kena jāyate || 89 ||
नेपाली भावार्थ
संसारका सबै विषयहरूमा जसको कुनै विशेष आग्रह वा ध्यान रहँदैन (ऊ पूर्ण तटस्थ छ), जसको हृदयमा कुनै पनि प्रकारको वासना वा चाहना बाँकी छैन— त्यो परम तृप्त मुक्त आत्माको तुलना संसारमा अरू कसैसँग कसरी हुन सक्छ र? (उसको तुलना कुनै वस्तु वा व्यक्तिसँग हुनै सक्दैन)।
English Translation
Whose mind pays no anxious attention to anything, in whose heart lingers not the slightest trace of desire—with whom can that supremely contented and liberated soul possibly be compared?
सार संक्षेप: मुक्त पुरुषको हृदय यति पवित्र र तृप्त हुन्छ कि उसको तुलना संसारको कुनै पनि राजा, धनी वा देउतासँग पनि हुन सक्दैन। जसलाई केही चाहिँदैन, ऊ सम्पूर्ण ब्रह्माण्डभन्दा ठूलो र अनुपम हुन्छ।
१. 'सर्वत्रानवधानस्य' — जबरजस्ती एकाग्रताभन्दा पर
साधारण साधकलाई भनिन्छ: "ध्यान देऊ (pay attention), एकाग्र होऊ।"
तर अष्टावक्र यहाँ मुक्त पुरुषको त्यो शिखर देखाउनुहुन्छ जहाँ कुनै कुरामा 'विशेष ध्यान' दिनु नै पर्दैन (अनवधानस्य):
२. 'तुलना केन जायते' — अतुलनीय वैभव
संसारमा सबैको तुलना हुन्छ:
३. साधकका लागि मनन