जनक उवाच
आत्मज्ञानी जनक
श्लोक 5
अर्थानर्थौ न मे स्थित्या गत्या न शयनेन वा। तिष्ठन् गच्छन् स्वपन् तस्मादहमासे यथासुखम्॥ ५ ॥
arthānarthau na me sthityā gatyā na śayanena vā | tiṣṭhan gacchan svapan tasmād aham āse yathāsukham || 5 ||
नेपाली भावार्थ
एक ठाउँमा स्थिर उभिइरहँदा, कतै हिँडडुल गर्दा, वा ओछ्यानमा पल्टिएर सुत्दा— मेरो आत्माको लागि न त कुनै लाभ (अर्थ) हुन्छ, न त कुनै हानि (अनर्थ) नै हुन्छ। त्यसैले उभिए पनि, हिँडे पनि, वा सुते पनि, म सधैँ आफ्नै सहज आत्मानन्दमा सुखपूर्वक रहन्छु।
English Translation
No gain or loss comes to me whether by standing, moving about, or lying down. Therefore, whether standing, walking, or sleeping, I abide happily as I please.
सार संक्षेप: शरीर जुनसुकै आसन वा अवस्थामा भए पनि आत्माको कुनै फाइदा वा बेफाइदा हुँदैन। ज्ञानी मानिस हिँड्दा पनि समाधिमा हुन्छ, बस्दा पनि समाधिमा हुन्छ, र सुत्दा पनि उही अखण्ड आनन्दमा विश्राम लिन्छ।
१. शारीरिक आसनहरूको निरर्थकता
हठयोग वा धार्मिक अनुष्ठानहरूमा विभिन्न आसन र नियमहरू बनाइएका हुन्छन्:
राजा जनक भन्नुहुन्छ:
२. चौबीसै घण्टाको अखण्ड समाधि
साधारण साधकको ध्यान केवल बिहान १ घण्टा हुन्छ; बाँकी २३ घण्टा ऊ संसारको तनावमा हुन्छ।
तर आत्मज्ञानीको स्थिति कस्तो हुन्छ?
त्यसैले उनको समाधि कुनै विशेष आसन वा स्थानमा निर्भर छैन।
३. 'अहमासे यथासुखम्'
जनक कुनै कृत्रिम मुद्रा बनाएर बस्नुहुन्न।
शरीरले जे गर्छ— हिँडोस्, बसोस् वा सुतोस्— जनक सधैँ आफ्नै भित्री परमानन्दमा 'यथासुखम्' पूर्ण तृप्त रहनुहुन्छ।