१. 'आत्माराम' — आत्मामा रमाउने सम्राट

संस्कृतमा 'आत्माराम' शब्दको अर्थ हुन्छ—जसको खेल मैदान, साथी, प्रेमी र आनन्द केवल आफ्नो आत्मा हो:

• संसारी मानिस अरूमा रम्छ (विषयाराम)। त्यसैले जब मानिस वा वस्तु टाढा जान्छ, ऊ रुन्छ।
• तर ज्ञानी आफैंमा रम्छ। त्यसैले उसलाई संसारको कुनै वस्तु खोसिँदा पनि केही गुमेको अनुभव हुँदैन।

अष्टावक्र भन्नुहुन्छ:

"कुत्रापि न जिहासास्ति नाशो वापि न कुत्रचित्"

त्याग्ने इच्छा (जिहासा) कसलाई हुन्छ? जसले कुनै वस्तुलाई पहिले आफ्नो मानेको थियो!
जब ज्ञानीले केही आफ्नो मानेकै छैन भने उसले के त्याग्ने?
र गुम्नुको डर (नाश) कसलाई हुन्छ? जसलाई अभावको डर छ! तर जो पहिल्यै पूर्ण छ, उसको के गुम्ने?

२. 'शीतलाच्छतरात्मनः' — हिउँदको कञ्चन पानी

अष्टावक्रले ज्ञानीको मनको सुन्दर वर्णन गर्नुभएको छ:

• शीतल: जहाँ कुनै क्रोध वा कामवासनाको तातो राप छैन।
• अच्छतर: 'अच्छ' भनेको ऐना जस्तै कञ्चन र पारदर्शी हुनु।
  जसरी हिमालबाट निस्कने कञ्चन पानीको पिंधमा रहेको सानो ढुङ्गा पनि स्पष्ट देखिन्छ, त्यस्तै ज्ञानीको अन्तःकरण यति कञ्चन हुन्छ कि त्यहाँ कुनै कपट वा स्वार्थ लुक्नै सक्दैन।

३. अपरिग्रहको सर्वोच्च रूप

सच्चा अपरिग्रह बाहिरबाट नाङ्गो हुनु होइन, भित्रबाट सन्तुष्ट हुनु हो।
जसको केही गुम्दैन, उही संसारको सबैभन्दा ठूलो धनी हो।

मनन सूत्र:
"न केही त्याग्नु छ, न केही गुम्ने डर छ; आफ्नै आत्मामा रमाउने महापुरुष नै सधैं पूर्ण सम्राट हो।"