१. चार आध्यात्मिक द्वन्द्वहरूमा ज्ञानीको समता

अष्टावक्रले यस श्लोकमा चारवटा विरोधाभासी अवस्थाहरू प्रस्तुत गर्नुभएको छ:

1. विक्षेप र समाधि:
   • जब बजारको भीड वा घरको कोलाहल आउँछ, ज्ञानीको भित्री शान्ति भत्किँदैन (न विक्षिप्तः)।
   • अनि जब ऊ आँखा चिम्लेर समाधिमा बस्छ, ऊ 'म समाधिमा छु' भनेर समाधिसँग टाँसिँदैन (न समाधिमान्)।
2. जाड्य र पाण्डित्य:
   • कहिलेकाहीँ ऊ अबोध बालक जस्तै चुपचाप माटोमा बस्छ, तर ऊ जड वा मूर्ख होइन (न जडः)।
   • कहिलेकाहीँ उसका मुखबाट वेद र उपनिषद्का गूढ रहस्यहरू बग्छन्, तर उसमा पण्डितको कुनै घमण्ड हुँदैन (न पण्डितः)।

२. 'धन्यः' — ज्ञानीको अद्वैत महिमा

अष्टावक्र यस्तो सन्तलाई 'धन्यः' भन्नुहुन्छ:

• किनकि ऊ कुनै पनि अवस्थाको दास होइन; ऊ सबै अवस्थाहरूको स्वामी हो।
• समाधि आउनु र जानु मनको धर्म हो; ज्ञान आउनु र जानु बुद्धिको धर्म हो।
• तर आत्मा त समाधि र विक्षेप, ज्ञान र अज्ञान दुवैलाई प्रकाशित गर्ने नित्य प्रकाश हो।

३. साधकका लागि मनन

• भीडभाडमा विचलित नहुनुहोस् र एकान्तमा अहंकार नगर्नुहोस्।
• आफ्नो विद्वत्तालाई अहंकारको आभूषण नबनाउनुहोस्; ज्ञान जति गहिरो हुन्छ, मानिस उति सरल र नम्र हुन्छ।
• आफ्नो भित्री साक्षी स्वरूपलाई स्मरण गर्नुहोस् जहाँ न कुनै विक्षेप छ, न कुनै पाण्डित्यको बोझ।

मनन सूत्र:
"म न विक्षेपमा चञ्चल हुन्छु, न समाधिको अहंकार गर्छु; म त सबै अवस्थाको धन्य, अविचल र नित्य साक्षी आत्मा हुँ।"